ปวดหลัง กระดูกสันหลังยุบ

  คุณป้าวัย 70 ปี เดินประคองหลังค่อมๆ เข้ามาในห้องตรวจ ใบหน้าบิดเบี้ยวด้วยความเจ็บปวด 'หมอคะ ป้าแค่ก้มเก็บของกุ๊กกิ๊กที่พื้น จู่ๆ ก็เจ็บแปลบเหมือนหลังหัก หลังจากนั้นมาปวดร้าวลงขาจนเดินไม่ได้เลยค่ะ' พอเอกซเรย์ดู ถึงกับต้องตกใจครับ เพราะกระดูกข้อที่ T12 ยุบไปถึง 50% แถมข้อล่าง L4-5 ยังมีกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาทซ้ำเติมเข้าไปอีก" กรณีของคุณป้าท่านนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนมากของ "ภัยเงียบจากกระดูกพรุน" ที่สะสมมานานจนวันหนึ่งร่างกายส่งสัญญาณเตือนที่รุนแรง วันนี้ผมจะมาไขข้อสงสัยว่า เมื่อกระดูกสันหลังยุบร่วมกับมีกระดูกเคลื่อน เราจะจัดการอย่างไรให้กลับมาเดินได้อีกครั้งครับ ทำไมแค่ก้มหยิบของ กระดูกถึง "ยุบ" ได้? ลองนึกภาพ "อิฐที่ผุข้างใน" นะครับ เมื่อเนื้อกระดูกบางลงเรื่อยๆ จากภาวะกระดูกพรุน (Osteoporosis) กระดูกสันหลังที่เคยแข็งแรงจะกลายเป็นเหมือนเปลือกไข่ แค่แรงกระแทกเบาๆ อย่างการจาม การนั่งกระแทก หรือการก้มหยิบของ แรงกดมหาศาลจะตกไปที่ข้อ T12 (ช่วงรอยต่ออกกับเอว) จนมันยุบตัวลงมา ในเคสนี้ที่ยุบไปถึง 50% เปรียบเหมือนบ้านที่เสาหลักทรุดลงครึ่งต้นครับ ...

  ปวดหลังจนตัวงอ ยืดตัวไม่ได้... อย่าปล่อยให้ "กระดูกสันหลังยุบ" ขโมยความสุขในวัยเกษียณไปจากคุณ! "หมอครับ ทำไมพักหลังมานี้แม่ผมตัวเตี้ยลง แถมหลังเริ่มโก่งจนเดินลำบากจังเลย?" นี่คือประโยคที่ผมมักจะได้ยินจากลูกหลานที่พาคุณพ่อคุณแม่มาตรวจที่คลินิกครับ ล่าสุดมีเคสหนึ่ง ชื่อป้าสมพร (นามสมมติ) อายุ 70 ปี เดินถือไม้เท้าหลังค่อมกะเผลกเข้ามาในห้องตรวจด้วยสีหน้าที่ดูทรมานมาก ป้าบอกว่า "หมอขา ป้าแค่ก้มเก็บของนิดเดียว ได้ยินเสียง 'กึ๊ก' ที่หลัง หลังจากนั้นก็ปวดจนลุกแทบไม่ได้เลย นอนท่าไหนก็ปวดไปหมด" พอผมตรวจดูและสแกนละเอียด ก็พบว่ากระดูกสันหลังของป้า "ยุบ" ไปหลายข้อเลยครับ แถมสภาพเนื้อกระดูกดูโปร่งบางมากเหมือนฟองน้ำ นี่แหละครับคือสิ่งที่เรียกว่า  "กระดูกสันหลังยุบจากโรคกระดูกพรุน" ความจริงที่น่าตกใจ: กระดูกยุบ... ไม่ต้องรอให้ล้มแรงๆ ก็เป็นได้ หลายคนเข้าใจผิดว่ากระดูกจะหักหรือยุบได้ต้องเกิดจากอุบัติเหตุรุนแรง รถชน หรือตกที่สูงเท่านั้น แต่สำหรับคนที่มีภาวะ  "กระดูกพรุน"  เนื้อกระดูกข้างในจะบางและเปราะมากครับ เปรียบเทียบง่ายๆ เหมือนกั...

  "แค่ก้มเก็บของ แต่หลังหัก!" แยกให้ขาด... กระดูกพรุนตามวัย หรือมี "โรคร้าย" กำลังกัดกินกระดูกคุณอยู่กันแน่? "หมอครับ คุณแม่แค่ไอแรงๆ ก็เจ็บหลังจนขยับไม่ได้ ไปตรวจที่ไหนเขาก็บอกว่าแค่กระดูกพรุนตามประสาคนแก่ ให้แคลเซียมมาทาน แต่นี่ผ่านมาเป็นเดือนแล้ว ท่านยังปวดจนร้องไห้ทุกคืน น้ำหนักก็ลดลงจนเห็นซี่โครง มันปรกติจริง ๆ หรือครับ?" นี่คือเสียงสั่นเครือของคุณวิทย์ (นามสมมติ) ที่พาคุณแม่อายุ 72 ปี มาพบผมด้วยรถเข็น เคสนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนมากครับว่า "ความเข้าใจผิด" ที่คิดว่ากระดูกหักง่ายเป็นเพียงเรื่องของสังขาร อาจทำให้เรามองข้ามภัยเงียบที่น่ากลัวอย่างมะเร็งไปอย่างน่าเสียดาย กระดูกพรุน 2 แบบที่ดูคล้าย แต่ "ความร้ายกาจ" ต่างกันสิ้นเชิง ผมอยากให้ลองนึกภาพ "เสาบ้านไม้" สองต้นครับ แบบแรกคือ "กระดูกพรุนธรรมดา" เหมือนเสาไม้ที่เก่าไปตามกาลเวลา เนื้อไม้ค่อยๆ แห้งและกร่อนลงทีละนิดตามอายุหรือฮอร์โมนที่ลดลงในวัยทอง เสาต้นนี้ยังพอรับน้ำหนักได้ แต่ถ้าไปกระแทกแรงๆ ถึงจะหัก แบบที่สองคือ "กระดูกพรุนจากมะเร็ง" เหมือนเสาไม้ที่ด...

  ทำไมเดี๋ยวนี้คุณแม่ดูตัวเล็กจัง?" หรือ "กางเกงที่เคยใส่พอดี ทำไมวันนี้ขากองยาวลากพื้น?" คำถามเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องล้อเล่นนะครับ หลายครอบครัวมักมองว่าการที่ผู้สูงอายุ "ตัวเตี้ยลง" เป็นเรื่องธรรมชาติของความชรา แต่ในทางการแพทย์ "ความสูงที่หายไป" คือสัญญาณเตือนภัยเงียบที่บอกว่ากระดูกสันหลังของคุณกำลังมีปัญหาครับ ตัวเตี้ยลง...ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ผมเคยเจอคนไข้เคสหนึ่ง ลูกสาวพาคุณพ่อมาตรวจเพราะสังเกตว่าคุณพ่อดูเตี้ยลงและหลังงุ้มขึ้นเรื่อยๆ คุณพ่อบอกว่าไม่ได้ปวดอะไรมาก แค่รู้สึกเมื่อยหลังบ่อยๆ แต่พอผมจับเอกซเรย์ดู ปรากฏว่ากระดูกสันหลังส่วนเอว "ยุบ" ไปแล้วถึง 2 ข้อครับ นี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนว่า ร่างกายกำลังตะโกนบอกเราผ่าน "ส่วนสูง" ที่หายไป ทำไมอายุเยอะขึ้น ตัวถึงเตี้ยลง? สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้โครงสร้างร่างกายคนเราเปลี่ยนไปมี 3 เรื่องใหญ่ครับ: หมอนรองกระดูกเสื่อม:  ระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละข้อจะมี "หมอนรองกระดูก" ที่ทำหน้าที่เหมือนโช้คอัพ เมื่ออายุมากขึ้น น้ำในหมอนรองกระดูกจะลดลง ทำให้มันบางตัวลง เหมือนยางรถยนต์ที่ลมเริ่มอ่อนลงนั่นเ...

  แค่ก้มเก็บของ...ทำไมปวดหลังเหมือนใจจะขาด?"  ระวัง! นี่อาจไม่ใช่ปวดหลังธรรมดา แต่อาจเป็น "กระดูกหลังยุบ" แม่แค่ก้มเก็บไม้กวาดเองนะหมอ ทำไมจู่ๆ ถึงปวดหลังจนลุกไม่ได้เลย?" เสียงสั่นเครือของคุณป้าท่านหนึ่งที่ถูกหามใส่เปลมาหาผมที่คลินิก เป็นคำถามที่สะท้อนความจริงอันน่าตกใจของโรคกระดูกพรุนครับ หลายคนเข้าใจว่าต้องเกิดอุบัติเหตุรุนแรงกระดูกถึงจะหักหรือยุบได้ แต่ในความเป็นจริง สำหรับคนที่มีกระดูกบางมากๆ แค่การไอจามแรงๆ หรือแค่การนั่งกระแทกเบาๆ ก็ทำให้ "กระดูกสันหลังยุบ" ได้แล้วครับ ทำไมอยู่ดีๆ กระดูกถึงยุบเองได้? ลองจินตนาการว่ากระดูกสันหลังของเราเหมือนกับ "ก้อนขนมปัง" ที่เพิ่งอบเสร็จใหม่ๆ ครับ ถ้ากระดูกเราแข็งแรงดี ขนมปังนั้นก็จะแน่นและรับน้ำหนักได้มาก แต่พอเราอายุมากขึ้น โดยเฉพาะผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน ร่างกายจะดึงแคลเซียมออกจากกระดูกเร็วกว่าการสร้างใหม่ ทำให้ข้างในก้อนขนมปังนั้นกลายเป็น "โพรง" หรือฟองอากาศขนาดใหญ่จนเนื้อขนมปังเหลือเพียงบางๆ เมื่อเนื้อกระดูกบางลงจนถึงจุดหนึ่ง (โรคกระดูกพรุน) กระดูกสันหลังที่เคยเป็นทรงสี่เหลี่ยมแข็งแรง ก็จะทน...